5 Viêm Não Viêm Não
Bệnh viêm não do nhiều loại virut gây ra như Arbovirus, các virut đường ruột, virut thủy đậu, quai bị... Nhưng trong mùa hè chủ yếu là A... http://lh3.googleusercontent.com/--IORsvaPub4/Vc_0s8_MuII/AAAAAAAAg64/gHcbdSVgvPY/s72-c/phong-benh-viem-nao-do-virut-20140530121027147.htm-2718875_1743-422X-6-111-1-e863c.png

Phòng bệnh viêm não do virut

Bệnh viêm não do nhiều loại virut gây ra như Arbovirus, các virut đường ruột, virut thủy đậu, quai bị... Nhưng trong mùa hè chủ yếu là Arbovirus gây viêm não.


Nguy cơ viêm não do muỗi đốt

Viêm não do Arbovirus gia tăng trong mùa nắng nóng. Nguồn lây bệnh là những động vật có vú nhỏ và một số loại chim, ngựa... Muỗi đốt động vật chứa mầm bệnh rồi đốt người truyền bệnh cho người. Bệnh gây viêm màng não, viêm não để lại di chứng, hôn mê, thiểu năng trí tuệ, liệt thần kinh sọ não... tỷ lệ tử vong khá cao.

Arbovirus gây ra các bệnh viêm não St. Louis, viêm não Nhật Bản B và các bệnh: sốt Dengue, sốt vàng, sốt xuất huyết. Mùa hè nóng ẩm, muỗi phát triển nhiều, trong khi nhiều người ngại mắc màn khi ngủ đã tạo điều kiện cho muỗi đốt nên nguy cơ viêm não càng cao. Mặt khác cũng do nóng bức, trẻ em thường chỉ mặc quần đùi, áo cộc tay hoặc cởi trần nên càng dễ bị muỗi đốt, làm tăng tỷ lệ trẻ mắc bệnh viêm não.

Chan doan hinh anh ton thuong nao trong benh viem nao do Arbovirus
Chẩn đoán hình ảnh tổn thương não trong bệnh viêm não do Arbovirus.

Viêm não xuất hiện thế nào?

Một trường hợp viêm não điển hình, bệnh nhi thường có các triệu chứng như sau: sốt cao kèm theo các triệu chứng tổn thương hệ thần kinh trung ương gồm: nhức đầu dữ dội, buồn nôn và nôn mửa, cứng cổ, lú lẫn, mất định hướng, thay đổi nhân cách, co giật, rối loạn nghe và nói, ảo giác, mất trí nhớ, đờ đẫn, hôn mê.

Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, các dấu hiệu trên không điển hình và khó phát hiện nên cần phải dựa vào một số dấu hiệu quan trọng là: nôn mửa, thóp phồng (nếu còn thóp), khóc không thể dỗ nín hoặc khóc tăng lên khi trẻ được bồng lên hoặc làm thay đổi tư thế, gồng cứng người.

Do viêm não có thể xuất hiện sau hoặc đồng thời với các bệnh nhiễm virut nên ở bệnh nhi có những triệu chứng đặc trưng của các bệnh này trước khi có biểu hiện viêm não. Viêm não cấp tính thường diễn biến từ 1- 3 tuần, nếu hồi phục cũng rất chậm, phải từ vài tuần đến vài tháng bệnh nhi mới hồi phục được chức năng tối đa.

Nếu viêm não tổn thương nặng đến thân não, nơi có trung tâm hô hấp, tuần hoàn, điều nhiệt... bệnh nhi dễ tử vong.

Chẩn đoán xác định bệnh, bác sĩ phải chọc lấy nước não tủy bệnh nhi xét nghiệm tìm thấy virut gây bệnh. Hoặc nuôi cấy phân lập được virut từ máu bệnh nhi. Các kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ não có thể thấy tổn thương do viêm não.

Phương pháp điều trị

Cho đến nay, khoa học vẫn chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu bệnh viêm não do virut. Mặc dù có thuốc kháng virut nhưng thuốc chỉ có tác dụng với một số loại virut chứ không phải tất cả các virut. Do đó, việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ, nâng cao thể trạng cho bệnh nhân và chữa triệu chứng.

Việc theo dõi và kiểm soát huyết áp, tần số tim, hô hấp, bồi phụ nước và điện giải và nhất là chống phù não rất quan trọng đối với bệnh nhi. Kháng sinh diệt virut dùng trong trường hợp viêm não do herpes simplex virus.

 Còn hấu hết các trường hợp viêm não không cần dùng kháng sinh vì không có tác dụng. Sử dụng corticosteroid, các dung dịch ưu trương để chống phù não. Dùng các thuốc an thần và chống co giật khi bệnh nhi bị co giật. Đối với các ca bệnh nặng, có rối loạn hô hấp, tuần hoàn, bệnh nhi cần được điều trị tích cực như thông khí nhân tạo, chống sốc...

Arbovirus gay viem nao
Arbovirus gây viêm não.

Phòng bệnh viêm não

Do việc điều trị cũng rất khó khăn và nhiều di chứng nên phương châm đối phó với bệnh viêm não do virut là “phòng bệnh hơn chữa bệnh”.

Bản thân bệnh viêm não thì không thể phòng ngừa được, nhưng chúng ta có thể phòng ngừa các bệnh có thể dẫn đến viêm não. Đó là các bệnh nhiễm khuẩn ở trẻ em như sởi, quai bị, thủy đậu... có thể phòng ngừa bằng tiêm chủng. Đối với bệnh viêm não đã có vaccin như viêm não Nhật Bản B thì tiêm vaccin cho cả trẻ em và cả người lớn để bảo vệ.

Phòng bệnh viêm não do Arbovirus chủ yếu là chống muỗi đốt và diệt muỗi.

Chống muỗi đốt bằng cách mặc quần dài, áo dài tay, đeo tất che chân. Tránh cho trẻ em chơi ngoài trời vào lúc bình minh hoặc hoàng hôn, vì đây là thời điểm muỗi hoạt động mạnh nhất. Luôn ngủ trong màn kể cả ngủ ban ngày.

Diệt muỗi bằng cách: dùng các chất phun diệt muỗi. Phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh quanh nhà để loại bỏ nơi muỗi đậu và đẻ. Đậy kỹ các vật dụng chứa nước không cho muỗi bay vào đẻ trứng. Loại bỏ các dụng cụ có khả năng đọng nước như mảnh bát vỡ, gáo dừa, ống lon, vỏ xe... là nơi có thể chứa nước và muỗi để trứng.

Diệt lăng quăng bằng các phương pháp dân gian như thả cá bảy màu vào các nơi đựng nước; đậy kín các vật chứa nước không cho muỗi vào đẻ.

Gần đây, người ta còn diệt bọ gậy bằng hạt nở polystyrene: rải lên trên mặt nước nhằm tạo thành một lớp nổi phủ kín mặt nước. Với một lớp các hạt nở dày khoảng từ 1 - 2cm phủ hết toàn bộ mặt nước là đủ để ngăn muỗi đẻ trứng trên mặt nước và làm cho bọ gậy muỗi sẽ chết do không tiếp xúc được với mặt nước để thở.

Đặc điểm của hạt nở polystyrene là không bị phân hủy và có khả năng nổi trên mặt nước được một vài năm. Hạt nở polystyrene không độc hại đối với người, động vật, cá và khi thả vào nước uống cũng bảo đảm an toàn.

Xem thêm bài viết phòng bệnh viêm não Nhật Bản trong mùa hè:

Trong những ngày nắng nóng và mưa bất thường vừa qua là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển và lây lan các bệnh truyền nhiễm đặc biệt là virút viêm não Nhật Bản (VNNB). Đây là một bệnh nguy hiểm do nhiễm virút cấp tính ở thần kinh trung ương và để lại di chứng nặng nề nhất .

Đường  truyền bệnh.

Virút gây VNNB được truyền sang người qua vết đốt của muỗi  bị nhiễm bệnh, thường là muỗi vằn, chủ yếu là hai loài Culextritaeniorhynchus và Culex vishnui. Chim lội nước là ổ chứa virút chủ yếu trong thiên nhiên và lợn là ổ chứa quan trọng nhất trong súc vật nuôi gần người.

 Các biểu hiện bệnh cảnh.

Thườngthời gian ủ bệnh (thời gian từ nhiễm trùng cho đến khi bị  bệnh) thường là 5-15 ngày, sớm nhất là 24 giờ. Bệnh thường khởi phát đột ngột với các dấu hiệu như sốt, đau đầu, buồn nôn và nôn. Sau đó sốt cao, co giật, co cứng cơ, co vặn, run, liệt nửa người và lú lẫn.

Trong các trường hợp nặng tiến triển đến tử vong, thường thấy sốt trên 40oC kèm với rối loạn thần kinh thực vật nặng nề. Tử vong thường xảy ra vào ngày thứ ba đến ngày thứ tám của giai đoạn cấp. Với các bệnh nhi sống sót, có thể để lại di chứng thần kinh tâm thần.

Điều trị:

Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu mà chủ yếu điều trị triệu chứng, hồi sức tích cực, phục hồi chức năng và nâng cao thể trạng.

Phòng bệnh.

Thực hiện tốt vệ sinh môi trường, giữ gìn nhà ở, chuồng gia súc sạch sẽ để hạn chế nơi trú đậu của muỗi, nên dời chuồng gia súc xa nhà đặc biệt là chuồng trại nuôi lợn, loại bỏ các ổ bọ gậy.

Ngủ màn, thường xuyên sử dụng những biện pháp xua, diệt muỗi trong các hộ gia đình, không cho trẻ em chơi gần chuồng gia súc đề phòng muỗi đốt.

Tiêm vắc-xin viêm não Nhật Bản đầy đủ và đúng lịch là biện pháp phòng bệnh quan trọng và hiệu quả nhất.

Liều tiêm: - ≤ 36 tháng tuổi: 0,5 ml/liều;

- >36 tháng tuổi: 1 ml/liều.
Tạo miễn dịch cơ bản là 3 mũi tiêm dưới da: mũi thứ 2 cách mũi thứ nhất 1 đến 2 tuần; mũi thứ 3 cách mũi thứ 2 một năm. Tiêm nhắc lại: 3 năm tiêm 1 liều 1 ml để duy trì miễn

Blogsudo Tổng Hợp
Viêm não! Gây: Đau đầu, khó chịu, trạng thái hôn mê, sốt, đau khớp. Nhiễm trùng nặng có thể: Nhầm lẫn và ảo giác, thay đổi tính cách... https://lh3.googleusercontent.com/-5Pl2Tu0tWUI/Vc_lQET4AZI/AAAAAAAAg6o/WzCAz0rMFNw/s72-c/viem-nao7839.html-viem-nao.jpg

Tìm hiểu về bệnh viêm não

Viêm não! Gây: Đau đầu, khó chịu, trạng thái hôn mê, sốt, đau khớp. Nhiễm trùng nặng có thể: Nhầm lẫn và ảo giác, thay đổi tính cách, nhìn đôi, động kinh, cơ yếu, mất cảm giác hoặc tê liệt. 

Mặc dù thuật ngữ "viêm" có nghĩa là "viêm não", nó thường là tình trạng viêm não do bị nhiễm virus. Hình thức nghiêm trọng và có khả năng đe dọa tính mạng của bệnh này là rất hiếm. Các chuyên gia nghi ngờ rằng tỷ lệ thực tế của viêm não có thể là cao hơn nhiều, nhưng vì hầu hết mọi người có dấu hiệu hoặc triệu chứng nhẹ, nhiều trường hợp không được công nhận chẩn đoán.


Viêm não ( encephalitis ), một tình trạng viêm của nhu mô não, biểu hiện bằng sự rối loạn chức năng thần kinh-tâm thần khu trú hoặc lan tỏa. Trên phương diện dịch tễ học cũng như sinh lý bệnh, viêm não được phân biệt với viêm màng não thông qua khám xét lâm sàng và cận lâm sàng mặc dù hai thể bệnh này điều có những triệu chứng của tình trạng viêm màng não như sợ ánh sáng, nhức đầu hay cứng cổ.

Viêm não hiểu theo nghĩa đen thì đó là “tình trạng viêm của não”, nghĩa là có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, tuy nhiên thuật ngữ viêm não thường được hiểu là tình trạng viêm não gây nên do virus. Đây là một tình trạng bệnh lý nặng nề đe dọa tính mạng bệnh nhân.

Viêm não xảy ra trong hai hình thức, một hình thức chính và hình thành một thứ. Viêm não tiên phát liên quan đến việc nhiễm virus trực tiếp của bộ não và tủy sống. Trong viêm não thứ cấp, nhiễm virus đầu tiên xảy ra ở nơi khác trong cơ thể và sau đó di chuyển đến bộ não.

Gặp bác sĩ và được điều trị kịp thời rất quan trọng vì quá trình viêm não là không thể đoán trước.

I. NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH VIÊM NÃO:

Nguyên nhân của viêm não thường gặp nhất là nhiễm virus.

Một số ví dụ điển hình là do herpes virus; do arbovirus lây truyền do muỗi, bét hoặc các côn trùng khác; bệnh dại gây nên do vết cắn của một số động vật nhiễm bệnh như chó, mèo.

Viêm não có hai thể phân theo phương thức virus sử dụng gây nhiễm trùng ở hệ thần kinh trung ương:

Viêm não tiên phát : Viêm não này xuất hiện khi virus trực tiếp tấn công não và tủy sống (tủy gai). Thể viêm não này có thể xuất hiện vào bất cứ thời gian nào trong năm (viêm não tản phát: sporadic encephalitis ) hoặc có thể xuất hiện theo mùa đôi khi thành dịch (viêm não dịch tễ: epidemic encephalitis ).

Viêm não thứ phát (viêm não sau nhiễm trùng ( post-infectious encephalitis ): Hình thức viêm não này xuất hiện khi virus gây bệnh ở một số cơ quan khác bên ngoài hệ thần kinh trung ương và sau đó mới ảnh hưởng đến hệ này.

Tương tự, các bệnh lý nhiễm khuẩn cũng đôi khi gây nên viêm não như bệnh Lyme hoặc một số nhiễm ký sinh trùng cũng có thể gây viêm não như trong trường hợp Toxoplasma (ở những bệnh nhân suy giảm miễn dịch) và thậm chí cả giun nữa.

Sau đây là một số nguyên nhân gây viêm não thường gặp:

Nguyên nhân do các Arbovirus Virus này được lây truyền thông qua muỗi và bét là những động vật chân đốt (arthropod) nên có tên là arbovirus ( Ar thropod- bo rne virus ).  Các virus này là nguyên nhân thường gặp nhất của viêm não dịch tễ. Trong những năm gần đây, viêm não dịch tễ chiếm số lượng bệnh viêm não cao nhất trong các công trình nghiên cứu đã được công bố. Ở Việt nam, điển hình là viêm não Nhật bản thường xuất hiện vào mùa hè khi mà lượng muỗi trong môi trường sống đạt mật độ cao nhất trong năm.

Các sinh vật truyền bệnh từ một cơ thể vật chủ này sang một vật chủ khác được gọi là vector truyền bệnh . Muỗi là một vector truyền bệnh quan trọng, đặc biệt là tryền virus từ chim và các động vật gặm nhấm sang người.

Các loài chim sống trong khu vực có nhiều nguồn nước đứng như các ao, hồ, đầm lầy thường dễ nhiễm virus gây viêm não. Khi chim nhiễm virus viêm não, lượng virus trong máu của chúng tồn tại ở mật độ rất cao trước khi chim lành bệnh và xuất hiện miễn dịch chống bệnh. Nếu muỗi hút máu chim trong giai đoạn này thì chúng sẽ trở thành vector mang bệnh suốt đời. Chính muỗi mang virus gây bệnh này khi hút máu một con chim lành khác thì sẽ truyền vurus cho chim này và rồi có thể chim này lại chuyển virus gây bệnh cho một con muỗi khác nữa. Chính nhờ quá trình này mà virus được lưu hành rộng rãi trong quần thể các loài chim.

Thông thường thì phương thức truyền virus trên đây không ảnh hưởng gì đến sức khỏe của cả muỗi và chim và cũng không gây nguy hiểm cho con người. Một phần là do muỗi thường chỉ thích hút máu các loài chim và các động vật có vú nhỏ. Người chỉ là một lựa chọn thứ hai. 

Ở Việt nam, Viêm não Nhật bản B là một đe dọa sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trẻ em vào mùa hè. Xin xem thêm bài chính Viêm não Nhật bản.

Ngoài ra, nhiễm trùng do vi khuẩn  

Chẳng hạn như bệnh Lyme, đôi khi có thể dẫn đến viêm não, có thể ký sinh nhiễm trùng - chẳng hạn như toxoplasmosis, ở những người bị yếu hệ thống miễn dịch.

Đây là một số trong những nguyên nhân phổ biến của viêm não

Herpes virus. Một số virus herpes gây nhiễm trùng thông thường cũng có thể gây viêm não. Chúng bao gồm:

Herpes simplex virus. Có hai loại virus herpes simplex (HSV) bị nhiễm trùng. HSV type 1 (HSV-1) thường gây ra vết loét lạnh hoặc sốt vỉ quanh miệng. HSV type 2 (HSV-2) thường gây herpes sinh dục. HSV-1 là nguyên nhân quan trọng nhất của viêm não gây tử vong không thường xuyên ở Hoa Kỳ, nhưng cũng hiếm.

Varicella - zoster virus. virus này chịu trách nhiệm cho bệnh thủy đậu và bệnh zona. Nó có thể gây viêm não ở người lớn và trẻ em, nhưng có xu hướng nhẹ.

Epstein - Barr virus. Đây virus herpes gây ra bạch cầu đơn nhân nhiễm trùng (mono). Nếu viêm não phát triển, nó thường là nhẹ, nhưng có thể gây tử vong ở một số ít trường hợp.

Nhiễm trùng tuổi trẻ em. Trong những trường hợp hiếm hoi, viêm não thứ phát xảy ra sau khi vắc - xin phòng ngừa ở trẻ em nhiễm virus, bao gồm:

Bệnh sởi (rubeola).

Quai bị.

Sởi Đức (rubella).

Trong trường hợp như vậy, viêm não có thể là do quá mẫn cảm - một phản ứng thái quá của hệ miễn dịch với một chất ngoại lai.

Arboviruses . Vi rút được lây truyền qua muỗi và bọ ve trong những năm gần đây, gây dịch bệnh viêm não cũng như các công bố công khai. Sinh vật truyền bệnh từ một máy chủ lưu trữ động vật khác được gọi là các vectơ. Muỗi vectơ cho việc truyền bệnh viêm não từ những sinh vật nhỏ, thường là các loài chim và động vật gặm nhấm cho con người. Đây là loại bệnh viêm não là khá phổ biến.

Tại Hoa Kỳ, các loại sau đây của muỗi truyền bệnh viêm não xảy ra:

Viêm não ngựa miền đông Hoa kỳ. Nhiễm trùng này thường ở ngựa và các loài chim, đặc biệt là loài chim sống gần các đầm lầy nước ngọt. Nó cũng có thể ảnh hưởng đến con người, mặc dù ít hơn 10 trường hợp được báo cáo trong hầu hết năm.

Viêm não ngựa miền Tây. Hầu hết các báo cáo của các bệnh viêm não ngựa miền Tây đến từ đồng bằng miền Trung và miền Tây của Hoa Kỳ. Giống như viêm não ngựa miền Đông, nhiễm trùng này ảnh hưởng đến con ngựa, và hiếm khi con người.

Viêm não St Louis. Vi rút này được truyền đến muỗi bởi các loài chim. Các vector muỗi của St Louis giống viêm não ở các khu vực nước đọng, bao gồm cả hồ bị ô nhiễm, mương bên đường và các đồ chứa như birdbaths, hoa và lốp xe bỏ đi. Các triệu chứng xuất hiện trong vòng một tuần đến 10 ngày. Tỷ lệ tử vong có thể cao tới 30 phần trăm cho loại viêm não. Những người lớn tuổi có tỷ lệ tử vong cao hơn từ viêm não St Louis.

Viêm não La Crosse. Virus này được đặt tên cho La Crosse, Wisconsin, nơi mà vi rút lần đầu tiên được ghi nhận trong năm 1963. Phổ biến nhất trong các khu vực rừng gỗ cứng của Trung Tây trên và ở Appalachia. Không giống như các hình thức khác của viêm não do virus, vi rút này được truyền cho muỗi từ chipmunks và sóc. La Crosse viêm não thường ảnh hưởng đến trẻ em và hiếm khi gây tử vong.

Viêm não West Nile. Virus này xuất hiện lần đầu tại Hoa Kỳ vào năm 1999 và lây lan trên toàn đất nước trong vài năm tiếp theo. Vi rút này cũng tương tự như viêm não virus khác trong các loài chim được chính chủ động vật của mình. Tuy nhiên, trong trường hợp hiếm hoi, có thể bệnh lây lan từ người sang người thông qua cấy ghép nội tạng, truyền máu hoặc cho con bú, hoặc từ mẹ sang con chưa sinh. 

Yếu tố nguy cơ


Muỗi không phân biệt đối xử, vì vậy bất cứ ai có thể phát triển viêm não virus. Nhưng một số yếu tố đặt vào nguy cơ lớn hơn:

Tuổi. Một số loại viêm não được phổ biến hoặc nghiêm trọng hơn ở trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi.

Suy yếu hệ miễn dịch. Nếu có suy giảm miễn dịch - ví dụ: vì AIDS hoặc nhiễm HIV hoặc đang trải qua phương pháp điều trị ung thư hoặc ghép tạng, sẽ dễ bị viêm não.

Khu vực địa lý. Thăm hoặc sống trong các khu vực của nước mà vi rút truyền qua muỗi, tăng phổ biến nguy cơ dịch bệnh viêm não.

Hoạt động ngoài trời. Nếu có một công việc ngoài trời hoặc sở thích ngoài trời, chẳng hạn như làm vườn, chạy bộ, chơi golf hay xem chim, phải cẩn thận trong một ổ dịch viêm não.

Mùa trong năm. Những tháng ấm áp của mùa hè là thời gian giao phối chính cho các loài chim và muỗi. Kết quả là, bệnh truyền qua muỗi có xu hướng phổ biến hơn vào cuối mùa hè đến đầu mùa thu ở nhiều vùng của Hoa Kỳ. Tại các khu vực ấm hơn của Hoa Kỳ, tuy nhiên, muỗi có thể có mặt quanh năm.

II. TRIỆU CHỨNG BỆNH VIÊM NÃO:

Hầu hết những người nhiễm virus viêm não chỉ nhẹ, các triệu chứng thường giống như cúm và bệnh thường không kéo dài. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể không có triệu chứng nào.

Trong những trường hợp nặng hơn bệnh nhân có thể có sốt cao và kèm theo các tiệu chứng liên quan đến tổn thương hệ thần kinh trung ương bao gồm:

Nhức đầu dữ dội

Buồn nôn và nôn mửa

Cứng cổ

Lú lẫn

Mất định hướng

Thay đổi nhân cách

Co giật

Rối loạn nghe nói

Ảo giác

Đờ đẫn

Hôn mê

Viêm não ở trẻ nhỏ các dấu hiệu trên không điển hình và khó phát hiện tuy nhiên vẫn có một số dấu hiệu quan trọng giúp định hướng chẩn đoán.

Các dấu hiệu ở trẻ bao gồm:

Nôn mửa

Thóp phồng (nếu còn thóp)

Khóc không thể dỗ nín hoặc khóc tăng lên khi trẻ được bồng lên hoặc làm thay đổi tư thế

Gồng cứng người

Vì viêm não có thể xuất hiện sau hoặc đi kèm với các chứng nhiễm virus nên đôi khi có những triệu chứng đặc trưng của các bênh này trước khi có viêm não. Tuy vậy, viêm não thường xuất hiện mà không có triệu chứng báo trước nào cả.

Gặp bác sĩ khi

Đi khám bác sĩ càng sớm càng tốt nếu trẻ trải nghiệm có dấu hiệu và triệu chứng gợi ý viêm não, một căn bệnh có thể nghiêm trọng và đe dọa tính mạng. Ngoài ra, các điều kiện khác nghiêm trọng có thể gây ra các triệu chứng tương tự và cũng cần phải được xem xét.

III. Phòng bệnh Viêm não

Bản thân nó không thể phòng ngừa được ngoại trừ các biện pháp phòng ngừa các bệnh lý có thể dẫn đến viêm não. Các bệnh này thường là những bệnh nhiễm trùng thông thường ở trẻ em như sởi, quai bị và thủy đậu và có thể phòng ngừa hiệu quả bằng tiêm chủng.

Trong những vùng mà viêm não được lây truyền do côn trùng, nhất là muỗi, thì trẻ em nên:

Phương pháp điều trị và thuốc

Điều trị cho trường hợp nhẹ, chủ yếu bao gồm:

Nghỉ ngơi.

Một chế độ ăn uống lành mạnh, bao gồm rất nhiều chất lỏng.

Cách tốt nhất để ngăn ngừa viêm não vi rút là để tránh các vi rút dẫn đến bệnh này. Điều đó có nghĩa là thực hiện những bước để ngăn ngừa mụn rộp sinh dục. Nó cũng có nghĩa là đảm bảo rằng trẻ em được chủng ngừa chống lại virus có thể gây viêm não, như thủy đậu, sởi (rubeola), quai bị và sởi Đức (rubella).

Để bảo vệ bản thân và gia đình chống lại viêm não do muỗi trong một đợt bùng phát của bệnh:

Mặc quần áo để bảo vệ mình. Mặc áo sơ mi dài tay và quần dài, nếu đang ở bên ngoài giữa hoàng hôn và bình minh.

Áp kem muỗi. Cơ quan Bảo vệ Môi trường đã tìm thấy chỉ có hai sản phẩm: DEET và picaridin để được hiệu quả kiểm soát côn trùng cắn. Khi đang đi ở ngoài trời, đặc biệt là lúc bình minh và hoàng hôn khi muỗi hoạt động nhiều hơn, áp một sản phẩm có chứa một trong các thành phần ra bên ngoài quần áo và da tiếp xúc. Không được xịt thuốc chống côn trùng trên khuôn mặt; phun nó trên tay và sau đó áp nó vào khuôn mặt. Không sử dụng DEET trên tay của con trẻ bởi vì họ có thể bỏ tay vào miệng hay mắt. Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ khuyên cha mẹ không sử dụng chất đuổi côn trùng trên trẻ em dưới 2 tháng tuổi. Thay vào đó, bao gồm xe đẩy trẻ sơ sinh với lưới muỗi khi ở ngoài trời.

Tránh muỗi. Kiềm chế hoạt động không cần thiết ở những nơi muỗi phổ biến nhất. Ngoài ra, tránh ngoài trời từ hoàng hôn cho đến bình minh mỗi khi có thể, đó là thời điểm muỗi hoạt động mạnh nhất.

Tránh muỗi vào nhà. Sửa chữa lỗ hổng trong trên cửa ra vào và cửa sổ.

Loại bỏ các nguồn nước bên ngoài nhà. Loại bỏ nước đọng trong sân nơi muỗi có thể đẻ trứng, birdbaths rỗng, cống, xe cút kít và hoa, và loại bỏ các lốp xe cũ và không sử dụng bao bì có thể giữ nước. Làm khô vũng nước khi có thể. Rửa máng nước và thoát nước mái thường xuyên.

Tận dụng lợi thế của các sinh vật tự nhiên kiểm soát muỗi. Thêm cá ăn muỗi vào trang trí bể cá. Tạo nơi cho loài ăn muỗi khác, chẳng hạn như dơi.

Tìm dấu hiệu bên ngoài của bệnh virus. Nếu nhận thấy gia cầm ốm hoặc chết, báo cáo quan sát sở y tế địa phương.

Một vắc-xin có sẵn để bảo vệ con ngựa từ virus West Nile. Vắc xin không có sẵn cho con người, nhưng các nhà nghiên cứu đang làm việc để phát triển.

Tránh chơi ngoài trời vào lúc bình minh hoặc hoàng hôn (là thời điểm muỗi hoạt động mạnh nhất)

Cần mặc áo quần phủ kín tay chân như mang vớ, tất

Dùng các chất xua đuổi côn trùng

Nằm màn khi ngủ

Vệ sinh môi trường: phát quang bụi rậm, thông thoáng cống rãnh, đậy kỹ các vật dụng chứa nước, loại bỏ các dụng cụ thừa có khả năng đọng nước. Mục đích nhằm giảm thiểu nơi cư ngụ cũng như nơi đẻ trứng của muỗi.

Blogsudo Tổng Hợp (được tham khảo từ nhiều nguồn)

Viêm màng não do não mô cầu có thể rất nặng, diễn tiến nhanh, tử vong trong vòng 24 giờ. Chờ đợi triệu chứng điển hình như ban xuất huyết... https://lh3.googleusercontent.com/-bz4WdRVsP-Y/Vai5v_EwhxI/AAAAAAAAXFA/Z4nmB_xZBmQ/s72-c/dieu-chua-biet-ve-viem-mang-nao-mo-cau-3206763.htm-bnhan1-1351659632-500x0-3037-1430833314.jpg

Điều chưa biết về viêm màng não mô cầu

Viêm màng não do não mô cầu có thể rất nặng, diễn tiến nhanh, tử vong trong vòng 24 giờ. Chờ đợi triệu chứng điển hình như ban xuất huyết hay cứng cổ sẽ quá trễ.

Mới đây Bộ Y tế đưa ra thông báo về bệnh viêm màng não gây ra do não mô cầu. Vi khuẩn gây bệnh viêm màng não là Neisseria Meningitidis. Có hơn 13 nhóm nhỏ trong đó 6 nhóm gây bệnh chính là A, B, C, W135, X và Y. Bệnh cảnh thể hiện dưới 3 dạng khác nhau gồm viêm hầu họng đơn thuần, nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não mủ.

Bệnh lây truyền trực tiếp qua đường hô hấp do hít phải những giọt nhỏ dịch tiết mũi họng của người nhiễm bệnh và có thể bùng phát thành dịch. Bệnh cũng có thể lây gián tiếp qua tiếp xúc trên da hay qua đồ dùng, dụng cụ hàng ngày như ly, tách, điện thoại. Các môi trường tiếp xúc gần gũi như khu tập thể, khu cắm trại, trường học có nguy cơ gây lây truyền cao.

Trong điều kiện bình thường, khoảng 5-10% dân số mang vi khuẩn Neisseria Meningitidis ở vùng hầu họng nhưng không có biểu hiện bệnh lý. Trong số này có thể có chủng gây bệnh hoặc chủng lành tính. Tuy người mang khuẩn không có biểu hiện bệnh lý nhưng trong một số trường hợp, việc lây nhiễm vi khuẩn này sang người khác có thể là nguyên nhân khởi phát bệnh. Việc lây truyền không thật sự dễ dàng trên thực tế. Chỉ có khoảng 3-4% người sống chung nhà với bệnh nhân nhiễm não mô cầu bị nhiễm thứ phát. Tuy nhiên, nếu ca bệnh đã được khẳng định thì việc phòng ngừa bằng thuốc cần được tiến hành ngay trên người có tiếp xúc với bệnh nhân trong vòng vài ngày đầu sau khi phát bệnh.

Phòng ngừa bằng kháng sinh chỉ có hiệu quả trong những ngày đầu tiên bị phơi nhiễm. Có thể dùng Ciprofloxacin 500 mg liều duy nhất hoặc Azithromycine 10 mg/kg (tối đa 500 mg) liều duy nhất. Sau 14 ngày, phòng ngừa bằng kháng sinh trở nên vô hiệu hoặc vô ích.

Các loại văcxin chỉ giúp phòng ngừa khoảng 85-90% trường hợp, chưa kể đến phức tạp trong chọn lựa các loại phân nhóm để sử dụng. Trong khi đang có dịch, việc chú ý đến các biện pháp vệ sinh cá nhân cũng tỏ ra hữu hiệu để phòng ngừa lây gián tiếp.

- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sát khuẩn.

- Súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường.

- Tránh chạm tay vào miệng, mũi và mắt.

- Tránh các tiếp xúc gần gũi với người khác, nếu có thể.

- Tránh ăn uống chung và sử dụng chung đồ dùng.

- Nếu bạn có triệu chứng nhiễm bệnh hãy đến ngay các cơ sở y tế.

Nếu ở các cơ sở y tế, việc sử dụng các dung dịch khử khuẩn tay trước và sau tiếp xúc với mỗi ca bệnh giúp hạn chế việc lây nhiễm từ bệnh nhân này sang bệnh nhân khác.

Benh nhan nu dang dieu tri viem nao mo cau tai Benh vien Benh nhiet doi trung uong Ha Noi Anh do bac si cung cap
Bệnh nhân đang điều trị viêm não mô cầu tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới trung ương (Hà Nội). Ảnh do bác sĩ cung cấp.

Vấn đề chích ngừa

Các bệnh nhiễm trùng có thể phòng ngừa bằng tiêm văcxin. Tuy nhiên, tiêm văcxin phù hợp lại là những vấn đề khác. Cho đến nay, chưa có loại văcxin nào đảm bảo gây miễn dịch đủ cùng lúc cho cả 6 loại vi khuẩn não mô cầu A, B, C, X, Y và W135. Việc chọn lựa văcxin thường dựa vào đặc điểm của vùng dịch để có loại phù hợp.

Trên thị trường hiện nay có loại văcxin nhị liên cho nhóm A, C như Mevac AC hoặc nhóm C và Y kèm Hib như MenHibrix. Ngoài ra, có loại tứ liên có tác dụng gây miễn dịch cho 4 nhóm A, C, Y và W-135, có thể là loại polysaccaride như Menomune, hoặc loại conjugate như Menactra, Menveo. Văcxin chuyên dành cho nhóm B chỉ mới được đưa vào sử dụng gần đây là Bexsero và Trumenba. Ở Việt Nam cũng có dạng văcxin kết hợp cho hai nhóm B và C: VA-Mengoc BC.

Một số lưu ý khi chích ngừa văcxin:

- Văcxin nhóm nào chỉ có thể phòng ngừa nhóm đó và không có tác dụng phòng ngừa chéo cho các nhóm khác. Ở vùng Đông Nam Á, nhóm A là tác nhân gây bệnh phổ biến nhất. Ở Việt Nam, một số ca gây bệnh nhóm B và C đã được ghi nhận.

- Khá nhiều thông tin ghi nhận không có văcxin phòng ngừa nhóm B. Điều này hiện nay không đúng vì văcxin nhóm B mới được đưa vào sử dụng gần đây. Trumenba được FDA Mỹ cấp phép vào tháng 10/2014 và Bexsero được cấp phép vào tháng 1. Ở Việt Nam, để đảm bảo phòng ngừa cả ba nhóm A, B, C, phải chủng ngừa cả hai loại văcxin.

- Văcxin não mô cầu A-C nằm trong lịch tiêm chủng quốc gia nhưng thuộc nhóm không bắt buộc và có thể phải trả chi phí thêm. Việc chủng ngừa thường được thực hiện lúc 18 tháng tuổi và lặp lại 3 năm một lần.

Do bệnh có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi, việc chủng ngừa có thể áp dụng cho cả trẻ em lẫn người lớn.

Chẩn đoán sớm

Việc chẩn đoán và điều trị não mô cầu đã được Bộ Y tế ra văn bản hướng dẫn. Điều cần nhấn mạnh là bệnh lý gây ra do não mô cầu có thể rất nặng, diễn tiến nhanh và có thể đưa đến tử vong trong vòng 24 giờ sau khi phát bệnh. Do đó, chờ đợi những triệu chứng điển hình như ban xuất huyết hay cứng cổ có thể là quá trễ. Mặt khác, soi hoặc cấy ra vi khuẩn không giúp phân biệt được người mang khuẩn hay bệnh nhân thực sự. Do đó, chẩn đoán sớm chủ yếu dựa vào yếu tố dịch tể học và kinh nghiệm của bác sĩ lâm sàng.

Về phía bệnh nhân, cần biết là có khá nhiều trường hợp nhiễm siêu vi khác có biểu hiện tương tự nhưng diễn tiến và dự hậu khác rất nhiều. Trên nguyên tắc, khi một người có các biểu hiện sốt, nhức đầu, việc tự điều trị bằng các thuốc cảm sốt không ghi toa là hợp lý và bệnh nhân luôn được khuyên là đi khám bác sĩ nếu triệu chứng không thuyên giảm sau 48-72 giờ. Tuy nhiên, trong trường hợp nhiễm não mô cầu, đây có thể là khoảng thời gian vàng trong điều trị để ngăn ngừa các biến chứng nặng. Vì thế, không nên chần chừ khi có nghi vấn, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ tiếp xúc bệnh nhân trước đó.

Tiến sĩ, bác sĩ Võ Xuân Quang

Phòng khám Đa khoa Quốc tế Yersin

Theo suckhoe.vnexpress.net
Từ khóa tìm kiếm: viem mang nao,
Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương cho biết, gần đây tham gia hội chẩn một số ca bệnh có hội chứng não - màng não có nguyê... https://lh3.googleusercontent.com/-OBmYpw8un_M/Vai5D3ngKqI/AAAAAAAAXEw/_IQE5xt9jD0/s72-c/canh-bao-mon-an-bo-duong-chua-giun-gay-viem-nao-c4-ocseninterrnetpvsf_1.jpg

Cảnh báo món ăn bổ dưỡng chứa giun gây viêm não

Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương cho biết, gần đây tham gia hội chẩn một số ca bệnh có hội chứng não - màng não có nguyên nhân do ấu trùng giun lươn não xâm nhập.


 Đường nhiễm giun lươn gây viêm não ở người - Ảnh: Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương

Theo các chuyên gia về ký sinh trùng của Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, các ca bệnh có đặc điểm chung hội chứng não - màng não rõ rệt, sốt thất thường không rõ nguyên nhân, được loại trừ nguyên nhân do vi rút, vi khuẩn. Khi làm xét nghiệm ELISA, các ca bệnh này có dương tính một loại giun (Angiostrongylus cantonensis), là ký sinh trùng gây bệnh ở hệ thần kinh, chủ yếu gây viêm não - màng.

Tiến sĩ Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương cho biết, người bị nhiễm ấu trùng giun lươn não A. cantonensis do ăn phải ốc sên, tôm, cua có ấu trùng hoặc ăn rau sống dính chất nhờn của ốc có ấu trùng, uống nước lã có ấu trùng. Ấu trùng giun lươn sau khi vào cơ thể người qua đường tiêu hóa, xuyên qua thành ruột, theo đường máu đến não hoặc đến các phủ tạng khác. Ở người, ấu trùng giun lươn não A. cantonensis chủ yếu ký sinh ở hệ thần kinh trung ương.

Theo chuyên gia, bệnh do ấu trùng giun lươn não có đặc trưng đau đầu dữ dội, cứng gáy và lưng, liệt ở nhiều mức độ khác nhau. Hội chứng não - màng não biểu hiện rõ: đau đầu dữ dội, sốt, kích thích màng não. Ngoài ra bệnh nhân có thể bị viêm các dây thần kinh gây liệt mặt (khoảng 5% bệnh nhân), rối loạn cảm giác; hội chứng não, co giật, liệt, nói lảm nhảm, mất thăng bằng, mất trí nhớ, hôn mê.

“Tuyệt đối không ăn sống, ăn tái ốc sên hoặc sử dụng ốc sên nhằm mục đích chữa bệnh, dưỡng khớp hoặc làm đẹp da… Không nên ăn các thức ăn sống hoặc chưa được nấu chín kỹ chế biến từ ốc, tôm, cua, cá... dưới mọi hình thức. Phải vệ sinh sạch sẽ đối với ốc, sò, tôm, cua tự nhiên và nấu chín kỹ khi chế biến thức ăn.

Tránh ăn thức ăn sống đã bị ốc hoặc sên làm nhiễm bẩn. Rửa sạch rau để loại bỏ các loài nhuyễn thể nhiễm ấu trùng gây bệnh. Không uống nước lã chưa được đun sôi”, tiến sĩ Trần Thanh Dương lưu ý.

Thanh Niên

Hôn mê sau hơn một tuần điều trị tại Cà Mau, bé trai 10 tuổi được các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP HCM) xác định viêm màng não do nhi... https://lh3.googleusercontent.com/-5qrGUw_yOG0/VaVSF2EU61I/AAAAAAAAWRE/815ifzvX8sc/s72-c/be-trai-nhiem-ky-sinh-trung-gay-viem-nao-sau-khi-a-IMG-1650-JPG-6791-1436847584.jpg

Bé trai nhiễm ký sinh trùng gây viêm não sau khi ăn ốc sên

Hôn mê sau hơn một tuần điều trị tại Cà Mau, bé trai 10 tuổi được các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP HCM) xác định viêm màng não do nhiễm ký sinh trùng từ ốc sên.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Trưởng Khoa Nhiễm Bệnh viện Nhi đồng 1 cho biết, bệnh nhi được bệnh viện địa phương chuyển đến trong tình trạng hôn mê, lơ mơ, tê tay tê chân. Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhi nhiễm ký sinh trùng Angiostrongylus Cantonensis thường có trong ốc sên, còn gọi là ốc ma. Người nhà cho biết bé vừa ăn ốc sên trước khi phát bệnh.

Bệnh nhi được điều trị chống phù não, theo dõi sát. Sau hơn 3 ngày điều trị, hiện bé đã tỉnh, sức khỏe ổn định.

Tre dieu tri viem mang nao tai Benh vien Nhi dong 1 sang 147 Anh Le Phuong
Trẻ điều trị viêm màng não tại Bệnh viện Nhi đồng 1 sáng 14/7. Ảnh: Lê Phương.

Trẻ viêm màng não do ăn ốc sên thường có biểu hiện sốt, nhức đầu, nôn ói, nặng thì sẽ lơ mơ, hôn mê. Ở nhiều miền quê, người dân thường cho rằng ăn ốc sên có thể chữa suyễn, làm đẹp da... Thực tế ốc sên bò dưới đất có rất nhiều giun sán, nếu chế biến không kỹ ăn vào sán nhiễm lên não rất nguy hiểm.

Tùy từng mức độ, trẻ mắc viêm màng não có thể hồi phục hoàn toàn hoặc để lại biến chứng. Nếu không xác định được bệnh viêm màng não do ăn ốc sên, việc chữa trị bằng kháng sinh sẽ rất tốn kém mà vẫn không hết bệnh.

Theo bác sĩ Khanh, mỗi năm bệnh viện tiếp nhận khoảng 30 ca trẻ viêm màng não do ăn ốc sên.  Năm ngoái có trường hợp nhóm 5 em bé nhập viện sau khi rủ nhau nướng tái ốc để ăn. Không chỉ ở trẻ con, nhiều trường hợp người lớn nhập viện vì viêm màng não do ăn ốc sên. Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới (TP HCM) từng tiếp nhận nhiều ca biến chứng liệt giường, di chứng não, thậm chí tử vong vì ăn loại ốc này.

Lê Phương

Theo suckhoe.vnexpress.net
Từ khóa tìm kiếm: benh vien nhi dong, ky sinh trung, benh nhi, biet be, an oc sen,